Uluru wznosi się 348 metrów ponad otaczającą równinę — wyżej niż wieża Eiffla do platformy widokowej — i sięga szacunkowo dwa i pół kilometra pod powierzchnię. Obwód u podstawy wynosi 9,4 kilometra. Skała to piaskowiec arkozowy; osad, który ją utworzył, odłożył się około 550 milionów lat temu, a obecny kształt formacja przybrała mniej więcej 300 milionów lat temu.
Czyja to ziemia
Prawowitymi gospodarzami są Anangu — ludy Pitjantjatjara i Yankunytjatjara, mieszkające tu od dziesiątek tysięcy lat. Ich prawo i system wierzeń nosi nazwę Tjukurpa i nie jest folklorem: reguluje gospodarowanie ziemią, pokrewieństwo, obrzędy oraz to, które opowieści komu wolno przekazywać.
Własność parku zwrócono Anangu 26 października 1985, a oni natychmiast wydzierżawili go z powrotem Parks Australia na 99 lat we współzarządzaniu. UNESCO wpisało park dwukrotnie — za przyrodę w 1987 i za kulturę w 1994 — czyniąc go jednym z nielicznych obiektów mieszanych na świecie.
Wspinaczka i dlaczego ją zamknięto
Anangu przez dekady prosili, by nie wspinać się na Uluru; trasa przecinała ścieżkę o głębokim znaczeniu w Tjukurpa, a oni czuli się odpowiedzialni, gdy wspinacze na niej ginęli — zginęło ponad trzydziestu. 26 października 2019, dokładnie 34 lata po zwrocie ziemi, wspinaczkę zamknięto na stałe. Decyzję podjęła rada parku, w której Anangu mają większość.
To, co ją zastąpiło, jest lepsze. Obejście podstawy okrąża całą skałę na dystansie 10,6 kilometra — trzy do czterech godzin — mijając wodopoje, jaskinie i malowidła naskalne, których wspinaczka nigdy nie pokazywała. Niektóre odcinki oznaczono jako miejsca święte, gdzie fotografowanie jest zabronione; te prośby warto uszanować.
Kata Tjuta
Trzydzieści kilometrów na zachód stoi 36 kopuł, które Anangu nazywają Kata Tjuta — „wiele głów”. Mount Olga, najwyższa z nich, wznosi się 546 metrów nad równinę — o blisko 200 metrów wyżej niż Uluru, choć dociera tu znacznie mniej odwiedzających. Szlak Doliny Wiatrów ma 7,4 kilometra i prowadzi wąwozami między kopułami; to najpiękniejsza trasa w parku. Zamyka się o 11:00, gdy prognoza przekracza 36 °C.
Poza parkiem
- Kings Canyon (Watarrka) — 300 kilometrów na północny wschód; sześciokilometrowy Rim Walk zaczyna się morderczym podejściem, a potem odsłania piaskowcowe kopuły i wąwóz pełen palm.
- Alice Springs — 450 kilometrów stąd, około pięciu godzin drogą. Nie zakładaj, że to wycieczka jednodniowa.
- Field of Light — instalacja Bruce'a Munro z 50 000 świetlnych łodyg pokrywa skrawek pustyni od 2016 roku i wciąż jest przedłużana.
Praktycznie
- Samolot to normalna droga: lotnisko Ayers Rock (Yulara) leży przy kurorcie, są bezpośrednie połączenia z Sydney, Melbourne i Brisbane.
- Upał: letnie dni przekraczają 45 °C, zimowe noce spadają poniżej zera. Od maja do września to rozsądne okno.
- Woda: trzy litry na osobę dziennie na każdą trasę — strażnicy nie żartują.
- Muchy: kup siatkę na głowę. Noszą ją wszyscy i nikt się nie śmieje.